Siyasal ve toplumsal olaylara bakarken psikolojiden bir kilit kavram: Fanatizm
Analiz
Publication Date : Sunday, March 19, 2017
Siyasal ve toplumsal olaylara bakarken psikolojiden bir kilit kavram: Fanatizm
Siyasal ve toplumsal olayları açıklamaya çalışırken psikolojik bilimlerden elde edilen bilgiler oldukça işe yarayabilir. Psikolojik açıklamaya ihtiyaç duyulan olayların başında toplumsal şiddetle ilgili olanlar gelir.

Siyasal ve toplumsal olayları açıklamaya çalışırken psikolojik bilimlerden elde edilen bilgiler oldukça işe yarayabilir. Psikolojik açıklamaya ihtiyaç duyulan olayların başında toplumsal şiddetle ilgili olanlar gelir. Aileden topluma, stadyumdan mahalleye, trafikten hastaneye, siyasetten eğlence yerine dört bir taraftan şiddet sarmalıyla kuşatılmamızda psikolojik faktörün rolü çok açıktır. Her zaman şiddet kadar kadar açık olmasa da “burada psikolojik faktörün bir rolü olmalı” dediğimiz birçok toplumsal ve siyasal durum vardır. Birkaç örnek vermek gerekirse: Tek parti rejimine, darbelere ve hatta darbecilerin seçilmiş yöneticileri idam etmelerine toplumun güçlü bir tepki vermemesi, 12 Eylül öncesi gençlik kesimlerinin birbirlerini yok edici bir şiddet stratejisiyle hareket etmeleri, 30 yıl süren terör olaylarına ve kışkırtmalara rağmen toplumda iç savaş benzeri bir manzaranın ortaya çıkmaması, Cumhuriyet tarihinin en büyük demokratik reformlarına imza atmış bir Başbakanın bazı mazeretler öne sürülerek “diktatör” diye nitelendirildiği, hatta yer yer vandalizmin meşrulaştırılmaya çalışıldığı Gezi olayları…


Siyasal ve toplumsal olaylarda psikolojik faktörün rolünün araştırılması gerektiği konusunda kolayca hemfikir olsak da bunun nasıl bir yöntemle yapılması gerektiğini düşündüğümüzde işimizin çok zor olduğunu görürüz. Mesela yukarıda sıraladığımız tabloların her birinin ayrı ayrı başlıklar altında ele alıp etraflıca incelenmesi gerekir. Bunun için hangi bilginin, hangi olay sırasında, ne ölçüde işlevsel olabileceğine dair tutarlı bir akıl yürütmeye ihtiyaç vardır. Aksi halde bazı psikolojik formüller, psikanalitik yorumlar, her olay için “hap” gibi geçerli sanılmaya başlanır ki bu da faydadan daha çok zarar getirir. Tüm bunlar, her biri ayrı ayrı başlıklar altında ele alıp etraflıca incelenmesi gereken psikolojik tablolardır. Bu olaylar için tek bir psikolojik formül geliştirip bu doğrultuda bir açıklama yapmaya yeltenirseniz, söyledikleriniz hiçbir işe yaramayacağı gibi “indirgemeci” sıfatını da hak edersiniz.


Bu girişi siyasal-toplumsal olayların gündelik hayata etkisi belli bir yoğunluğa ulaştığında bizden hep olaylara psikolojik bir bakış istendiği, sanki birkaç cümleye sığan bir formülle “çekirdek çatışma”yı dillendirmemiz beklendiği için söylüyoruz. Oysa akademide psikolojik bilimler, birbirinden farklı birçok söylem ve çalışma alanına ayrılmış durumda. Hal böyle olunca, psikolojik bilimler tarafından incelenmiş temel kavramları okuyucunun dikkate sunmak, onun bu kavramlar refakatinde düşüncelerini zenginleştirmesini beklemek en yerinde tutum olacak gibi görünüyor.


Bize göre siyasal ve toplumsal hayatımızda yaşananlara psikolojiden bakabilme fırsatı için en işe yarar kavram “fanatizm” gibi görünüyor. Birçokları, şu anda toplumuzda ve siyasetimizde yaşanan en büyük sorunun “kutuplaşma” olduğu kanaatinde. Biz tam olarak böyle düşünmüyoruz; gergin siyaset diline rağmen ülkemizdeki toplumsal hayatın “kutuplaşma” denilebilecek fenomenlere fırsat vermeden kendine özgü bir ritimde sürüp gittiği kanaatindeyiz. Ancak toplumda çoğunluğu oluşturmamalarına rağmen bu gerilimci siyaset diline hayat veren, bu dilin yaslandığı ve yankılandığı fanatik kesimler olduğu açıktır ve bize göre “kutuplaşma” sanılan manzaraya neden olanlar da bunlardır. Eğer bu kesimlerin topluluk ruh hallerini anlayabilirsek, gerilimci siyaset dilimizin nasıl kurulduğunu da görebilir, belki ileride çözümü konuşma fırsatı elde edebiliriz. Gerilimci siyaset dilini ve onların yaslandığı ve yankılandığı kesimleri anlayabilmek için konuşmamız gereken “fanatizmin psikolojisi”dir.


Hit : 2571



Yazar Erol Göka

Write A Comment
Name Surname:
Email:
Comment:

No comment is made yet.