Filler Kazandı: Donald Trump Dönemi Başlıyor
Yorum
Yayınlanma Tarihi : 11 Kasım 2016 Cuma
Filler Kazandı: Donald Trump Dönemi Başlıyor
ABD’de yapılan 58. Başkanlık seçimlerinde kazanan taraf Cumhuriyetçi Parti adayı iş adamı Donald Trump oldu.

ABD’de yapılan 58. Başkanlık seçimlerinde kazanan taraf Cumhuriyetçi Parti adayı iş adamı Donald Trump oldu. Seçim sonrası protestolara rağmen eski Dışişleri Bakanı Hillary Clinton’ı arkada bırakarak liderliğe gelen Trump; ABD'de 60 yıl aradan sonra siyasi kariyeri olmadan koltuğa oturan ilk başkan olacak. Seçim kampanyası boyunca söylemleriyle dikkatleri üzerinde toplayan Trump, 1968'de Pennsylvania Üniversitesi Ekonomi bölümünden mezun olduktan sonra 1971'de babasının şirketinin kontrolünü aldı ve şirkete "Trump Organizasyon" adını verdi. Yaptığı otellerle ve servetiyle bilinen Trump’ın ünü, 2004 yılında Amerikan NBC kanalında “Çırak” (The Apprentice) adlı programı ile daha da arttı. Forbes dergisinin 2016'da "Dünyanın En Zengin 400 İnsanı" listesinde yer verdiği Trump'ın 3,6 milyar dolar civarında bir serveti olduğu tahmin ediliyor. İsmi kendi adını taşıyan masa oyunu, Nobel Ödülü adaylığı, serveti, vergi borcu iddiaları ve daha birçok konuyla birlikte anılan Trump’ın gelecek hamleleri ise merak konusu.

 

Türkiye ile ilişkiler

Seçim kampanyası boyunca genel olarak konuşmalarında dış politikaya fazla yer vermeyen Trump’ın, Amerikan New York Times gazetesine verdiği röportaj gelecekteki Türkiye politikaları hakkında önemli çıkarımları mümkün kılmakta. İki ülke arasındaki görüş farklılıkların en aza indirgenmesi gerektiğini savunan uzmanlar, Trump’ın ABD'nin bölgedeki çıkarları nedeniyle Türkiye ile müttefikliğine önem vereceğini öngörüyorlar.  İki ülke arasındaki ekonomik ilişkiler, NATO müttefikliği, PYD’ye yönelik ABD desteği ve son olarak Gülen Örgütü ile mücadeleyle ilgili tartışmalar, Türkiye’yle ilişkiler kapsamında kilit rol oynamakta.

 

 Suriye konusunda Ortadoğu’daki rejim değişikliği için gerçekleştirilen askeri müdahaleleri kaynak israfına yol açtığı gerekçesiyle eleştiren Trump, seçim kampanyası boyunca bu yaklaşımını gerek Irak’ın işgalini örnek göstererek, gerekse de Clinton’ın ABD Dışişleri Bakanı olduğu dönemdeki Libya müdahalesini hatırlatarak vurguladı. Trump, kendi Suriye planı hakkında ise muğlak şekilde birbirinden farklı görüşler ortaya koydu. Rusya’yla ilişkilerin geliştirilmesini vurgulayan Trump’ın Suriye Krizi ve IŞİD ile ilgili adımlarını da bu ikili ilişki kapsamında atması bekleniyor. Esed rejiminin en önemli askeri ve diplomatik müttefiki Rusya’nın Suriye’de önünü açmak gerektiğini de 2015 yılında şöyle dile getirmişti: “Rusya IŞİD’den kurtulmak istiyor. Biz de IŞİD’den kurtulmak istiyoruz. O zaman belki de bırakmalıyız ki, Rusya bu işin icabına baksın. Yani, bırakalım onlar IŞİD’den kurtulsun.”

 

Trump’ın Suriyeli Kürtlerin desteklenmesi gerektiğini açıkladığı New York Times’daki röportajı ise Türkiye’yle ilişkilerin nasıl ilerleyeceği sorusunu gündeme getiriyor. “Kürtlerin büyük hayranıyım” açıklamasının ardından Türkiye ile ilişkilerde yaşanabilecek olası problemlerin sorulması üzerine ise Trump, "İdeali, onların hepsini bir araya getirmek olur. Ve bu bir olasılık olur. Ama ben Kürt güçlerin büyük bir hayranıyım. Aynı zamanda, Türkiye'yle potansiyel olarak çok başarılı bir ilişkimizin olabileceğini düşünüyorum. Ve ikisini bir şekilde bir araya toplamak gerçekten harika olacaktır" açıklamasında bulunmuştu.

 

Türkiye ile ilişkilerde merak edilen ve sıkça gündeme gelen diğer bir konu ise Gülen’in iadesi. Trump, bu konu hakkında bir açıklamada bulunmazken uzmanlar bu konunun yargıya bırakılacağı görüşü üzerinde hemfikirler. Carnegie Europe'un uzmanlarından, eski Avrupalı diplomat Marc Pierini, Gülen’in iadesiyle ilgili olarak "Türkiye'nin Gülen'in iadesi talebi konusu ABD'nin yeni başkanının kim olacağıyla ilgili değil. Bu, ilgili kişinin temyizini de içerecek şekilde doğal seyrini izleyecek bir yargı sürecidir. Bu süreç de, yeni başkanın görev süresinin en az yarısına kadar devam edecektir" diyor. Gülen meselesi haricinde, Trump’ın Türk halkının darbe girişimine karşı direncini övdüğü ve “Erdoğan’ın hukuk devleti kurallarına uyması için ona baskı yapacak mısınız?” yönündeki bir soruya, “ABD’de de sivil haklar konusunda birçok sorun var, biz bu haldeyken özgürlükler konusunda iyi bir mesaj verici konumunda değiliz” yanıtını verdiği bilinmekte. Öte yandan, Trump'ın kuracağı kabinede adı Savunma Bakanlığı için sıkça anılan Flynn, ABD'de yayın yapan siyasi analiz sitesi The Hill’deki yazısında Gülen’in iadesinin Türkiye’yle ilişkiler açısından önemini şu sözlerle vurguladı: “Arka bahçemiz Pensilvanya'ya rahatça yerleşmiş olan bu maskeli terör ve istikrarsızlık kaynağı tarafından Washington'ın gözü boyanırken NATO müttefikimiz Türkiye'ye engel olmak mantıksızdır. Türkiye'nin bakış açısıyla Washington, Türkiye'nin Usame bin Ladin'ine sığınak oluyor. 11 Eylül'den sonra Usame bin Ladin'in Türkiye'de güzel bir köyde yaşadığını ve aynı anda da Türk vergi mükelleflerinin vergileriyle fonlanan 160 okulu işlettiğini öğrenseydik ne yapardık?"

 

Dünyaya Nasıl Bakıyor?

Vergi oranlarının düşürülmesini sıkça vurgulayan Trump’ın öncelikli hamlesinin serbest ticaret anlaşmalarının yeniden düzenlenmesi olacağı tahmin ediliyor. Küresel politikada Rusya’yla ilişkilerin önemini belirten Trump’ın diğer ülkeler ve NATO ilgili görüşleri ise şu şekilde: 

 

Çin

“Çin, güce saygı duyar. Bizden ekonomik anlamda faydalanmalarına izin vererek tüm saygılarını kaybettik. Çin ile aramızda büyük bir ticaret açığı var. Hızla dengelemenin yolunu bulmamız gereken bir açık. Güçlü ve akıllı Amerika dediğin Çin ile iyi dost olmanın bir yolunu bulur.”

 

NATO

“Avrupa ve Asya'ya güçlü bir savunma sağlamak için zaman içerisinde uçak, füze, gemi ve teçhizata trilyonlarca dolar harcadık. Savunduğumuz ülkeler bu savunmanın bedelini ödemeli. Eğer ödemiyorlarsa, bırakalım kendi kendilerini savunsunlar.”

 

Meksika

“Meksika, vatandaşlarını gönderirken en iyilerini göndermiyor… Bir sürü sorunu olan insanları gönderiyor ve o insanlar sorunlarını da beraberlerinde getiriyor. Uyuşturucu getiriyorlar. Suç getiriyorlar. Bu insanlar tecavüzcü.”

 

Irak

“Irak'taki savaşa kesinlikle karşıydım. Bunun Ortadoğu'yu istikrarsızlaştıracağını yıllarca söyledim. Ne yazık ki, haklı çıktım ve bundan en büyük faydayı sağlayan da, sistematik bir şekilde, Irak'ı ele geçirip ülkenin zengin petrol rezervlerine erişen İran oldu. Bu, İran'ın yıllardır istediği şeydi. Şimdi tüm bunların üstüne bir de IŞİD çıktı.”

 

Mısır

“[Obama] Mısır'da İsrail ile uzun vadeli barış anlaşması içinde olan dost bir rejimin devrilmesini destekledi. Sonra da, onun yerine Müslüman Kardeşlerin iktidara gelmesine yardım etti. Sisi harika biri. Mısır'ın kontrolünü ele aldı. Teröristleri kovdu. Çok iyi bir iş çıkardı.”

 

Filistin

“[Filistinli çocuklara] büyüyüp terörist olmayı öğretiyorlar. Buna bir son vermeleri lâzım. Teröre son vermeleri gerek. Bıçaklama olaylarına ve tüm bu olanlara son vermeliler. Ve İsrail'in bir Yahudi devleti olarak var olma hakkına saygı göstermeleri gerek.”

 

İsrail

Trump’ın kampanya ofisinden İsrail Başbakanı Netanyahu ile görüştükten sonra 26 Eylül 2016’da yapılan açıklama şöyleydi:

“Trump, Kudüs'ün 3.000 yıldan uzun süredir Yahudi halkının ebedi başkenti olduğunu ve Trump yönetiminde ABD'nin Kudüs'ü nihayet İsrail devletinin bölünmez başkenti olarak kabul edeceğini söyledi.”

 

İran

“Dostlarımızı sevmeyen, düşmanlarımıza ise boyun eğen bir başkanımız oldu. İran ile felaket bir anlaşma yaptı ve sonra da daha mürekkebi bile kurumadan anlaşmanın şartlarını hiçe sayışına şahit olduk. İran çok büyük bir sorun ve öyle de olmaya devam edecek. Ama başkan seçilirsem belayla nasıl başa çıkacağımı biliyorum.”

 

Olası Kabine Adayları

Trump’ın seçiminin ardından gerek Amerika’da gerekse dünyada en çok merak edilen konuların başında kabinede kimlerin yer alacağı geliyor. Zafer konuşması sırasında, Trump’ın yanında yer alan mesai arkadaşlarını destekçilerine alkışlatması ve özel olarak onlara teşekkür etmesi arka kapılar ardında çokça tartışılan ve tahmin yürütülen olası kabine isimlerini de gündeme getirdi. Trump’ın yol arkadaşlarının başında gelen Rudy Giuliani’nin Adalet Bakanlığı koltuğuna oturacağı söylentiler arasında yerini alıyor. Giuliani, İkiz Kuleleri hedef alan 11 Eylül saldırısı sonrasında New York Belediye Başkanı olarak ün yapsa da 2008 yılındaki başkanlık seçimlerinde Cumhuriyetçi Parti’den aday adayı olan eski bir savcı. Kampanya süreci boyunca ordu mensuplarıyla olan görüşmelerde önemli rol üstlenen, korgeneral rütbesi ile Amerikan Silahlı Kuvvetleri'nden emekli olan Michael Flynn ise Ulusal Güvenlik Danışmanı olarak tahmin listesinde yer almakta. 2012–2014 yılları arasında yütüttüğü Savunma İstihbarat Birimi Başkanlığı görevinden uzaklaştırılan Flynn, bu duruma radikal İslamcılarla ilgili düşüncelerinin neden olduğunu savunmuştu. Flynn, Obama yönetimine IŞİD ile mücadele yöntemleri hakkında eleştirileriyle seçim sürecinde dikkat çekmişti. Newt Gingrich ise Dışişleri Bakanı koltuğunun en büyük adaylarından biri olarak tahmin ediliyor. Muhafazakar kimliği ile tanınan,  Trump’a adaylığı süresince destek olan Gingrich, 1995–1999 yılları arasında Temsilciler Meclisi Başkanı görevini yürütmüştü. 2012 başkanlık seçimlerinde Cumhuriyetçi Parti’den aday adayı olan fakat istediği başarıyı yakalayamayan Gingrich, kabinede yer alması en muhtemel aday olarak kabul ediliyor. Donald Trump'ın Özel Kalem Müdürlüğü için tahmin edilen aday Reince Priebus oldu. Temsilciler Meclisi’ndeki önemli pozisyonlarda yakın ilişkilere sahip olduğu iddia edilen Priebus’un, Trump’ın yasama hamlelerinde aracı pozisyonda yer alacağı tahmin ediliyor. Cumhuriyetçi Parti'den başkan adaylığı başarısızlığa uğrayınca Trump'ı destekleyen New Jersey Valisi Chris Christie'nin ismi birçok önemli pozisyon için geçiyor. Ticaret Bakanlığı koltuğu da Christie isminin öne çıktığı koltuklardan biri. Zafer konuşması sırasında Trump’ın "Washington'da çok saygı duyulan biri çünkü çok akıllı" sözleriyle öne çıkardığı Jeff Sessions, Savunma Bakanı koltuğu için olası aday olarak kabul ediliyor. Ancak, Trump ile Sessions’ın Irak’ın işgali konusunda fikir ayrılığına düştükleri bilinmekte. Session’ın Irak Savaşı’na verdiği destek göz önüne alındığında, Trump’ın işgal için  "korkunç ve aptalca bir şey" tanımlamasını yapması ikilinin fikir ayrılığına düşme ihtimalini güçlendirmekte. Wall Street’te bilinen bir isim olan Steven Mnchin ise Hazine Bakanı koltuğuna en yakın aday olarak düşünülüyor. 17 yıl Goldman Sachs'ta çalışan Steven Mnuchin, sonrasında kurduğu film şirketi ile aralarında X-Men ve American Sniper'ın da bulunduğu başarılı gişe filmlerine imza atmıştı. Mnuchin isminin en çok tartışılan noktası ise vergi politikalarının bir Wall Street emeklisine teslim edilmesinin doğurabileceği sonuçlar.

 

Trump'ın İlk 100 Günlük Vaatleri

Trump tarafından imzalanan ve www.donaldjtrump.com adresinde yayınlanan metinde yolsuzluk ve çıkar lobisini ortadan kaldırmaya yönelik önlemler, Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması’na dair detaylar, serbest ticaret yapılabilmesini sağlayacak Trans-Pasifik Ortaklık'tan (TPP) çekilme planı işaretleri ve BM iklim değişikliği anlaşmalarına ödenen paraların ülke içinde değerlendirilmesini vurgulayan ifadeler yer alıyor. Belgede, yolsuzluğu ve çıkar lobisini ortadan kaldırmak adına Trump tarafından belirlenen altı önlem arasında, ABD'de yapılacak seçimler için yabancı lobilerin para yardımının tamamen yasaklanması öngörülüyor. Kırsal kesimdeki oy çoğunluğuyla dikkat çeken Trump’ın 100 günlük vaatleri arasında işçilere dair detaylar da yer alıyor. İşçilerin korunması amacıyla alınacak yedi tedbir arasında, Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması'nın (NAFTA) yeniden müzakere edilmesi ya da anlaşmadan çekilme olasılığına değiniliyor. Trump'ın icraat metninde ayrıca, ABD ile Pasifik ülkelerinden bazıları arasında serbest ticaret yapılabilmesi için uzun dönemdir üzerinde çalışılan Trans-Pasifik Ortaklık'tan (TPP) çekilme planına işaret ediliyor. Kampanya süresince söylemlerinde ülke içi ekonominin gelişmesine vurgu yapan Trump’ın belgede BM iklim değişikliği anlaşmalarına da yer verdiği görüldü. Trump, söylemleri doğrultusunda hareket ederek BM iklim değişikliği anlaşmalarına aktarılan milyarlarca dolarlık ödemeyi iptal edeceğini, bu parayı, ABD'nin su ve çevre altyapıları için kullanacağını belirtiyor. Güvenliğin ve hukukun üstünlüğünün tesisi için amaçlanan beş eylem planı arasında ise ABD Başkanı Barack Obama'nın onayladığı anayasaya aykırı icrai faaliyet, memorandum ve başkanlık emirlerinin iptal edilmesi yer alıyor. Trump’ın göçmenlerin gönderilmesi yönünde sıkça tartışılan vaatlerinde ısrarcı olacağı da belgede listelenen adımlardan gözlemlenebilmekte. Yine aynı başlık altında ABD'den iki milyonu aşkın yasa dışı sabıkalı göçmenin gönderilmeye başlanması ve bu kişileri geri almayan yabancı ülkelerin vatandaşlarına vize verilmemesi maddesi bulunuyor. Trump seçmenlerine ayrıca kimlik sorgulamasının güvenli bir biçimde yapılamadığı, terör eğiliminin görüldüğü bölgelerden göçmen kabulünü askıya almayı da taahhüt ediyor.

 

Kaynakça

Trump Türkiye ve dünyaya nasıl bakıyor? 9 Kas 2016, http://www.aljazeera.com.tr/haber/trump-turkiye-ve-dunyaya-nasil-bakiyor

 

Donald Trump kimdir? http://www.bloomberght.com/haberler/haber/1942519-donald-trump-kimdir

 

Trump'ın 100 Günlük Eylem Planı, 10 Kasım 2016 http://www.bloomberght.com/haberler/haber/1943423-trumpin-100-gunluk-eylem-plani

 

Mahmut Hamsici ,Trump, Türkiye'yle ilgili hangi politikaları savunuyor? BBC Türkçe, 9 Kasım 2016, http://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-37916183

 

Trump and the Middle East: He knows golf, but does he know the Gulf? The Economist, http://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21709925-he-knows-golf-does-he-know-gulf-trump-and-middle-east

 

AA, Trump'ın başdanışmanı Flynn: Washington Türkiye'nin Usame bin Ladin'ine sığınak oluyor http://aa.com.tr/tr/abd-baskanini-seciyor/trumpin-basdanismani-flynn-washington-turkiyenin-usame-bin-ladinine-siginak-oluyor/682471

 

Transcript: Donald Trump on NATO, Turkey’s Coup Attempt and the World, July21, 2016 http://www.nytimes.com/2016/07/22/us/politics/donald-trump-foreign-policy-interview.html?_r=0


Görüntülenme : 1405




Yorum Yazın
Ad Soyad:
Email:
Yorum:

Henüz yorum yapılmamış.